Informatie en verificatie – De Schaduwkade

Wie waren joods, wie zijn gedeporteerd en vermoord, wie overleefden.
Om hier het antwoord op te vinden zijn vele bronnen geraadpleegd. De basis was de grote website joodsmonument.nl die voortkomt uit de grootste en meest volledige Nederlandse database voor oorlogsslachtoffers. Voor iedereen wilden we twee onafhankelijke bronnen te vinden. Herinnerings Centrum Westerbork en het Rode Kruis hebben al onze gegevens met die van de daar beschikbare databases gecheckt en ze konden soms aanvullingen geven.

We onderzochten in het Gemeente Archief Amsterdam (woonkaarten en persoonskaarten, soms gezinskaarten), en kregen toestemming om de Joodsche Raad Carthoteek te raadplegen. Ook de website Wie-Was-Wie, waar Genealogische gegevens te vinden zijn, is vaak geraadpleegd om bijv.huwelijksakten te vinden.

Het uitgangspunt was dat alle joodse bewoners die tijdens de oorlogsjaren op de Nieuwe Keizersgracht woonden en die tijdens de bezetting zijn overleden, gedeporteerd of vermoord, op De Schaduwkade herdacht konden worden. Er woonden waarschijnlijk meer mensen, onderduikers, en anderen die niet geregistreerd waren. De schrijfwijze van namen blijft altijd moeilijk, en is nooit honderd procent zeker, de archieven spreken elkaar nog wel eens tegen.

Kortom we zijn natuurlijk heel blij met alle aanvullingen, verbeteringen, verhalen of foto’s die u weet of heeft gevonden. Heel graag dat soort kennis met ons delen. Ons mailadres is schaduwkade@schaduwkade.nl

We hebben geprobeerd zoveel mogelijk nabestaanden te vinden om hen op de hoogte te stellen van dit monument en informatie te geven (en te vragen). Soms is dat gelukt en in de loop van de jaren hebben we velen leren kennen, die we dan ook weer terugzien bij de 4 mei herdenking.

Geraadpleegde bronnen en literatuur

Een aantal websites hebben we veelvuldig geraadpleegd. We maken over en weer dankbaar gebruik van elkaar door links aan te leggen waar u meer kunt lezen.

Ten eerste de al vaker genoemde website joodsmonument.nl die als basis diende en is gebaseerd op de meest uitgebreide database van joodse slachtoffers van de vervolging in Nederland. Zoek daar namen en adressen en lees de krankzinnige hoeveelheid gegevens, verhalen en foto’s.

Dan bijvoorbeeld de zeer uitbreide website Joods Amsterdam. Begonnen als geschiedenis-project van een basisschool. Staat nu boordevol verhalen over mensen en straten in Amsterdam. Aanrader!

We mochten gebruik maken van een van de artikelen uit de serie van Denise Citroen ‘Als huizen konden spreken’, gepubliceerd in het Plantage Bulletin nr 3, 2009, van de Vereniging Vrienden van de Plantage.

Berleo films, klik op deze link en bekijk de drie zwart-wit familie-filmpjes waar de Plantage, het Overloon parkje en ook de Nieuwe Keizersgracht op voorkomen. Vele van de mensen die we daar zien zijn één of twee jaar later vermoord.

Het Geheugen van Plan Zuid Een site die de geschiedenis van Amsterdam Zuid, met zijn vele facetten heel goed en uitvoerig weergeeft. De ontwikkeling van deze site is na jaren helaas gestopt.

Kijk voor foto’s op de beeldbank van het NIOD
Een prachtig Oostenrijks ‘buurt-project’ dat mede als inspriratie heeft gediend voor het denken over de Schaduwkade. Servitengasse1938: Schlüssel gegen das Vergessen.

Literatuur

Van de Montelbaanstoren naar het Minervaplein, Nieuwe en Oude joodse wijken van Amsterdam 1900-1944, Ariana Hendriks en Jaap van Velzen [2004] Uitg. René de Milliano VOF.

En nog tientallen, zo niet honderden boeken over straten, pleinen en steden die op de een of andere wijze hun vermoorde joodse buren of inwoners hebben herdacht.